Wikiseum

Stel je voor dat je een afspraak maakt met iemand die je pas over een jaar weerziet. Geen telefoon, geen papier. Hoe weet je dan nog wat er is afgesproken? Mensen vonden op verschillende plekken verrassend verschillende antwoorden. Deze route volgt de sporen die taal achterlaat, en de verhalen die ook zonder schrift blijven leven.

7 haltes · ongeveer 14 minuten · vrij te verkennen

  1. Halte 1 van 7Onthouden zonder schriftOrale traditieLang voordat er schrift was, gaven mensen wetten, families en verhalen mondeling door, vaak met ritme, rijm en herhaling. Wat zou jij makkelijker onthouden: een verhaal of een rij getallen?
  2. Halte 2 van 7Tekens in kleiSpijkerschriftIn Mesopotamië drukten schrijvers met een rietstengel wigvormige tekens in natte klei. Het begon met lijstjes van goederen en groeide uit tot brieven, wetten en verhalen, ruim drieduizend jaar lang.
  3. Halte 3 van 7Beelden die klinkenEgyptische hiërogliefenEen hiëroglief kan een ding betekenen, maar ook een klank. Pas in 1822 kon Champollion ze weer lezen, met de Steen van Rosette, waarop dezelfde tekst in drie schriften staat.
  4. Halte 4 van 7Een raadsel in steenIndusschriftIn de steden langs de Indus staan tekens op duizenden kleine zegels, maar niemand kan ze lezen. De teksten zijn kort en er is geen tweetalige tekst: soms hoort ‘we weten het niet’ bij het verhaal.
  5. Halte 5 van 7Drieduizend jaar doorlopendChinees schriftDe oudste Chinese tekens staan op botten en schildpadschilden van ruim drieduizend jaar geleden. Het is een van de oudste schriften die nog altijd elke dag worden gebruikt, al is de vorm van de tekens veranderd.
  6. Halte 6 van 7Knopen die tellenQuipuIn het Incarijk hielden bestuurders voorraden, belastingen en mensen bij met gekleurde, geknoopte koorden. De getallen kunnen we lezen; of de koorden ook woorden vastlegden, weet niemand zeker.
  7. Halte 7 van 7Duizend keer dezelfde tekstDrukpersRond 1450 drukte Gutenberg in Mainz met losse metalen letters en een pers. In China en Korea werd al eeuwen eerder met losse letters gedrukt; in Europa maakte de pers boeken in korte tijd veel goedkoper.